24 - GÖĞÜS YARALANMALARI
Kapalı Göğüs Yaralanması:
Öksürme ile ağızdan pembe köpüklü kan gelmesi, akciğer yaralanması belirtisidir.
Açık Göğüs Yaralanması:
Göğüsteki açık yaralanmanın en önemli tehlikesi, göğüs kafesine giren havanın akciğeri küçültmesidir.
Göğüs Yaralanmalarında İlk Yardım:
- Göğüs veya sırt bölgesinde bir açık yara görülürse, ilk önce yara, temiz elle hemen kapatılarak göğüs boşluğuna hava girmesi engellenir.
- Göğüsteki açık yara, ıslak temiz sargı bezi ile kapatılır (göğüsteki delici yaradan göğüs kafesine hava girmemesi için) ve basınç yapmadan sarılır.
- Yaralının göğüs kafesine batan yabancı cisim yara üzerinde duruyorsa, çıkarılmaz. Batan cisme dokunulmadan yara kenarları sarılarak sevk edilir.
- Göğsünde açık yara olan yaralı, oturuş veya yarı oturuş pozisyonunda sevk edilir.
- Göğüs yaralanması olan yaralıyı ayaklar yüksekte tutulup sırtüstü yatırmak (yani, şok pozisyonu vermek) yanlıştır, uygulanmaz.
25 - KARIN YARALANMALARI
Kapalı Karın Yaralanması:
- Kapalı karın yaralanması sonucu gelişebilecek tehlikeli durum, karın bölgesinde iç kanamadır.
- Kapalı karın yaralanması belirtisi, darbe alınan yerde görülen sertliktir.
- Karın yaralanması olan yaralıda şoka karşı önlem alınır.
- Yaralının üzeri örtülerek vücudu sıcak tutulur.
- Kapalı karın yaralanmasında yara yeri soğuk tutulur. Darbe alınan yere buz tatbik edilir.
- Yaralının yaşamsal bulguları incelenir.
- Karın bölgesinde iç kanama olduğu düşünülen yaralıya, meyve suyu içirilmez, ağzından sıvı verilmez, sulu gıda verilmez.
Açık Karın Yaralanması:
- Açık karın yaralanmasında, dışarıya organ sarkmışsa, karın içine yerleştirilmez.
- Organlar, yara üzerinde toplanarak ıslak, temiz sargı bezi ile örtülür.
- Şoka karşı önlem alınır.
- Açık karın yarası olan yaralı, genel olarak sırtüstü yatırılır. Ancak,
- Yaralıya verilecek uygun pozisyon, yaranın yönüne göre değişir. Şöyle ki,
- Yaralının karın bölgesinde enine (enlemesine) yara varsa, yara kenarlarının birbirine yanaşmasını sağlamak için başı hafifçe yüksekte, dizler bükük olacak şekilde sırtüstü yatırılır, ayaklar karna doğru çekilir.
- Yaralının karın bölgesinde yukarıdan aşağı (yani, boylamasına) yara varsa, yara kenarlarının birbirine yanaşmasını sağlamak için ayaklar gergin tutulur, gergin olarak uzatılır.
- Karın yaralanması olan yaralıya yiyecek-içecek hiçbir şey verilmez.
26 - OMURGA (Belkemiği) YARALANMALARI
Omurga yaralanması sonucu gelişebilecek tehlikeli durum, felçtir.
Omurga Yaralanması Belirtileri:
- Yaralanma bölgesinin alt tarafında duyu kaybı. Omurga yaralanması olan yaralıda, hasar olan bölgeden aşağıda hissizlik görülür.
- Yaralanma bölgesinin alt tarafında felç.
Yaralıda boyun hasarı şüphesi varsa, araçtan çıkarılırken boynuna mutlaka boyunluk takılmalıdır (veya kalın bir malzeme sarılmalıdır). Boynuna boyunluk takıldıktan sonra araçtan çıkarılabilir.
Yaralının araçtan çıkarılması sırasında yapılan yanlışlıklar sonucu, omuriliğin zedelenmesi durumunda vücudun bir bölümünde felç olabilir.
Boyun omurlarında yaralanma olduğundan şüphelenilen bir yaralıda,
- Solunum kontrolü yapılır.
- Dolaşım kontrolü yapılır.
- Şok önlenmeye çalışılır.
- Sırtüstü, düz bir zemine yatırılır.
- Boyun omurlarında yaralanma olduğundan şüphelenilen bir yaralıda çene göğse yaklaştırılmaz. Çeneyi göğse iyice yaklaştırmak yanlış bir uygulamadır.
- Omurga zedelenmesi olan yaralı kesinlikle oturtulmaz ve hareket ettirilmez.
- Omurga yaralanmalarında yaralı, sırtüstü yatış pozisyonunda ve kesinlikle sedye ile taşınarak sevk edilir. Trafik kazası geçiren ağır yaralı, cankurtarana boyunluk takılmış ve sedyeye sırtüstü yatırılmış olarak bindirilir.
Omurga zedelenmesi olan yaralıyı oturtmadan ve hareket ettirmeden sağlık kuruluşuna ulaştırmaktaki amaç, sinir zedelenmesine bağlı oluşabilecek felci önlemektir.