12 - SOLUNUMUN SAĞLANMASI (1)
(Solunumla İlgili Sorunlar)
Normal Solunum Sayıları:
- Dinlenme halindeki sağlıklı yetişkin bir insan, ortalama olarak dakikada 12- 20 defa nefes alıp verir. Başka bir deyimle, sağlıklı yetişkin bir insanın solunum sayısı dakikada 12-20’dir.
- Bebeklerde solunum sayısı daha sıktır, yetişkinlerden fazladır.
Solunum Zorluğu:
- Solunum zorluğu olan bir kimse, yan yatırılır, dili kontrol edilir, başı geriye bükülür.
- Zor solunum yapan hasta yan yatış pozisyonunda taşınır.
Solunum Yolu Tıkanması:
- Bilinç kaybı olan bir yaralının solunum yolunun tıkanarak boğulmasına sebep, dilin geriye kaçmasıdır. Dil geriye doğru düşerek soluk yolunu tıkar.
- Yaralı konuşamıyor, öksüremiyor, refleks olarak iki eli ile boğazını tutuyorsa bunun nedeni, soluk yolunun yabancı cisimle tıkanmış olmasıdır.
- Beslenme sırasında soluk yolu tıkanan yetişkin bir kişide soluk yolunu açmak için, yan yatırılır ve omuzları arasına (yani, sırt kısmının ortasına) vurulur.
- Bebeklerde soluk yoluna herhangi bir cismin kaçması halinde, çıkartmak için ilk yardım olarak, yüz aşağıda olacak şekilde kol üzerine yatırılır ve kürek kemiklerinin arasına (sırtına) hafifçe vurulur.
Solunum Durması:
Solunum durması, “Bak-Dinle-Hisset” yöntemi ile tespit edilir. Başka bir deyimle, yaralının nefes alıp almadığı, soluyup solumadığı “Bak-Dinle- Hisset” yöntemiyle 5 saniye süre ile kontrol edilir.
- BAK: a) Yaralının göğüs kafesinin inip kalktığına bakılması. Başka bir deyimle, yaralıda göğüs hareketlerinin olup olmadığına, bakılması.
- Yaralının ağız bölgesine bir cam parçası ya da ayna yaklaştırarak buharlanıp buharlanmadığına bakılması.
- DİNLE: İlk yardımcının kulağını yaralının ağız ve burnuna yaklaştırarak yaralının soluk sesini dinlemeye çalışması.
- HİSSET: a) İlk yardımcının yüzünü yaralının ağzına yaklaştırarak soluğunu yanağında hissetmeye çalışması. b) İlk yardımcının eli ile yaralının göğüs kafesi hareketlerini hissetmeye çalışması.
Solunum Durması Nedenleri:
- Soluk yolunun yabancı cisimlerle tıkanması (cam, taş vs.).
- Kaburga kemiklerinin kırık olması.
- Suda boğulma.
- Çok fazla kan kaybı.
- Zehirli gazların solunması.
- Boyun omurlarının kırılması. Kol ve bacak kırıkları, solunum durması nedenlerinden değildir. Birinci derece yanıklar da solunum durması nedenlerinden değildir.
Solunum Durması Belirtileri:
- Göğüs hareketleri olmaz.
- Solunum durunca kandaki oksijen oranı düşer.
- Solunum durunca, dokulara oksijen gitmediği için dudaklar, tırnaklar ve parmak uçları morarır. Yüzde kızarma ve dudaklarda morarma görülür.
- Solunum durmasına bağlı olarak dokuların oksijensiz kaldığını gösteren belirti, parmak uçları ve dudaklardan başlayıp yayılan morarma olmasıdır.
- Solunum yetmezliğinden ilk önce beyin etkilenir (kalp değil).
- Solunum durunca 4-6 dakika içinde ölüm olur.
13 - SOLUNUMUN SAĞLANMASI (2)
(Suni Solunum Metotları)
Suni Solunum: Suni solunum, solunumu durmuş olan bir kimseye dışarıdan hava takviye etmektir. Suni solunum, “Bak-Dinle-Hisset” yöntemi ile solunumu saptanamayanlara (yani solunumu durmuş olanlara) yapılır. Suni solunum, solunumu 4-6 dakika önce durmuş olanlara yapılır. Ayrıca, solunum yoluyla zehirlenenlere de uygulanır. 3 yaşında suda boğulma vakasında (ve genel olarak suda boğulma vakalarında) vakit kaybetmeden suni solunum ve gerekiyorsa kalp masajı yapılmaya başlanmalıdır. Suni solunum işlemleri öncesinde ilk olarak, yaralının başı geriye alınır ve ağız içi temizlenerek hava yolunun açık olması sağlanır.
Suni Solunum Metotları:
- Ağızdan Ağıza Suni Solunum.
- En etkili suni solunum yöntemidir.
- Solunumu 4-6 dakika önce durmuş olanlara yapılır.
- Suni solunuma başlamadan önce yaralı, sırtüstü yatırılır.
- İlk yardımcı, yaralının yan tarafında durur.
- Yaralının soluk yolunu açmak için önce, çene göğüsten uzaklaştırılır, baş geriye bükülür (“Baş-Çene Pozisyonu” verilir). Ancak,
- Boyun omurlarında hasar olanlarda, boyun travması olanlarda Baş-Çene Pozisyonunun verilmesi sakıncalıdır.
- Yaralıya Baş-Çene pozisyonu verildikten sonra burun delikleri tıkanır ve ağzından hava üflenir.
- Verilen hava miktarının yeterliliği, yaralının göğüs kafesinin yükselmesinden anlaşılır. Verilen hava miktarı yeterli ise yaralının göğsü inip kalkar.
- Nefes verirken yaralının göğüs hareketleri gözlenir. Göğüs kafesinin yükselip yükselmediğine bakılır.
- Yetişkin bir insana dakikada 12-20 kez suni solunum yapılmalıdır.
- Suni solunuma, hasta kendi kendine soluyuncaya kadar devam edilir.
- Suni solunum sonucu tekrar solumaya başlayan yaralı, yan yatış pozisyonuna alınır.
- Bebeklere suni solunum, ağızdan ve burundan birlikte, az hava, sık aralıklarla verilerek yapılır.
- Holger-Nielsen (Sırttan Bastırma) Metodu Suni Solunum.
- Ağız-burun çevresinin kanamalı yaralanmalarında, solunum durması söz konusu ise uygulanır.
- Yüzüstü yatan yaralının sırtından bastırılıp dirseklerinden kaldırılması uygulamasıdır.
- Yaralı yüzüstü yatırılır. (Not: Yaralının yüzüstü yatırıldığı tek durum, Holger-Nielsen metodu suni solunumdur. Diğer hiçbir durumda, yaralı yüzüstü yatırılmaz).
- İlk yardımcı, yaralının baş tarafında durur.
- Sırttan basınç yapılması, yaralının nefes vermesini sağlar.
- Dirseklerden kaldırılması da yaralının nefes almasını sağlar.
- Silvester (Göğüsten Bastırma) Metodu Suni Solunum.
- Ağız-burun çevresinin kanamalı yaralanmalarında, solunum durması söz konusu ise uygulanır.
- Sırtüstü yatan yaralının kollarının göğsüne bastırılıp açılması uygulamasıdır (kürek çeker gibi).
- Yaralı, sırtüstü yatırılır (yüzüstü değil).
- İlk yardımcı, yaralının baş tarafında durur.
Ağız-burun çevresinin kanamalı yaralanmalarında, solunum durması söz konusu ise, ağızdan ağza suni solunum yapılamaz, Holger-Nielsen metodu veya Silvester metodu suni solunum uygulanır.
Solunumla İlgili Sayılar (Toplu Bilgi) :
- Normal Solunum Sayısı (Yetişkinlerde) : 12-20
- Normal Solunum Sayısı (Bebeklerde) : Daha sık.
- Suni Solunum Sayısı (Yetişkinlerde) : 12-20
- Suni Solunum Sayısı (Bebeklerde) : Daha sık.